Odmieniec jaskiniowy
Z Terrarium wiki
| Odmieniec jaskiniowy | |
| Plik:Proteus humanfish.jpg | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | płazy |
| Rząd | płazy ogoniaste |
| Podrząd | Salamandroidea |
| Rodzina | odmieńcowate |
| Rodzaj | Proteus |
| Gatunek | odmieniec jaskiniowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Proteus anguinus | |
| Laurenti, 1768 | |
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ) | |
| Plik:Status iucn3.1 VU pl.png | |
| Zasięg występowania | |
| Plik:Proteus anguinus dis.png | |
| Plik:Wikispecies-logo.png Systematyka w Wikispecies | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
| |
Odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus) - gatunek płaza ogoniastego, jedyny przedstawiciel rodzaju Proteus. Gatunek zagrożony wyginięciem. Jest troglobiontem (żyje bez światła). Jego potoczna nazwa to človeška ribica w Słowenii, čovječja ribica w Chorwacji i čovečija ribica (човечија рибица) w Serbii, co można przetłumaczyć jako "ludzka ryba".
Spis treści |
Występowanie
Jaskinie znajdujące się wzdłuż wybrzeża Morza Adriatyckiego
Opis
Odmieniec jaskiniowy ma około 30 cm długości. Jego skóra nie posiada pigmentu (co wyjaśnia jasną barwę) i przypomina ludzką - stąd nazwa potoczna. W wyniku podziemnego trybu życia oczy tego płaza zarosły, lecz inne zmysły, takie jak słuch, węch i smak są dobrze rozwinięte.
- ciało: długie, o cylindrycznym kształcie, podzielone zmarszczkami na równe segmenty;
- ogon: krótki, spłaszczony, otoczony cienką płetwą;
- kończyny: małe, krępe, ze zredukowaną liczbą palców - po trzy u przednich, po dwa u tylnich;
- głowa: podłużna, w kształcie gruszki, zakończona spłaszczonym pyskiem;
- skrzela: dwa zewnętrzne skrzela tworzą dwie rozgałęzione kępki tuż za głową. Są one czerwone, ponieważ krew przepełniona tlenem bez problemu prześwituje przez skórę.
Rozwój i rozmnażanie
Rozwój embrionalny odmieńca jaskiniowego zajmuje 140 dni, dojrzałość płciową osiąga w wieku 14 lat. Samica znosi do 70 jaj o średnicy około 12 mm i umieszcza je pomiędzy skałami, gdzie pozostają pod jej opieką. Kijanki po urodzeniu mają 2 cm długości i przez miesiąc żywią się żółtkiem, przechowanym w komórkach układu pokarmowego.
Rozwój odmieńców i innych troglobiontów charakteryzuje się tym, iż nie przechodzą one metamorfozy i zachowują larwalny wygląd, mimo to w pełni rozwijają się płciowo i są zdolne to rozmnażania - nazywa się to neotenią.
Odżywianie
Jest to drapieżnik, żywi się małymi krabami, ślimakami, a czasami owadami; nie żuje pokarmu, lecz połyka go w całości. Odmieniec potrafi przeżyć długi czas bez jedzenia (eksperymenty wykazały, że nawet do 10 lat), co jest przystosowaniem do jego podziemnego trybu życia. Może skonsumować duże ilości jedzenia naraz i przechowywać składniki odżywcze w postaci lipidów i glikogenu w wątrobie. Gdy pożywienia zabraknie - obniża swoją aktywność oraz spowalnia metabolizm, a w szczególnych wypadkach pochłania własne tkanki.
Proteus anguinus parkelj
Proteus anguinus parkelj - jest jedynym poznanym podgatunkiem odmieńca jaskiniowego, endemitem, zamieszkującym podziemne wody nieopodal Črnomelj (Słowenia), teren mniejszy niż 100 km². Po raz pierwszy został znaleziony w roku 1986.
Różnice w wyglądzie
- skóra z pigmentem - czarna lub ciemnobrązowa;
- krótsza głowa, dwa wybrzuszenia na jej szczycie świadczą o silniejszych mięśniach szczęki;
- dłuższe ciało;
- ogon krótszy w stosunku do reszty;
- oczy rozwinięte w miarę normalnie, pokryte cienką warstwą przezroczystej skóry, bez powiek.
